Negatywne konsekwencje uzależnień behawioralnych:

  1. Fizyczne: bóle i zawroty głowy, bóle nadgarstka, bóle w klatce piersiowej, nudności, problemy żołądkowe, tiki nerwowe, zespół przewlekłego przemęczenia.
  2. Psychiczne: nadaktywność, problemy ze snem, nieumiejętność wypoczynku, napięcie emocjonalne, zmienne nastroje, drażliwość, trudności w koncentracji uwagi, zaniżona samoocena, obniżona satysfakcja z życia, przygnębienie.
  3. Społeczne: zaniedbywanie innych aktywności, zawężenie lub brak zainteresowań, izolowanie się od innych ludzi – złe relacje rodzinne związane z zanikaniem więzi czy rozpadem rodziny.

Profilaktyka:

– wspieranie rozwoju i potencjału;

– przekazywanie rzetelnych informacji;

– rozwijanie umiejętności interpersonalnych (np. samoświadomość);

– rozwijanie umiejętności rozwiazywania problemów ;

– redukowanie szkodliwych wpływów sprzyjających angażowaniu się w zachowanie problemowe;

– wspomaganie osoby w radzeniu sobie z trudnościami zagrażającymi prawidłowemu funkcjonowaniu;

– inicjowanie i wzmacnianie czynników chroniących, które sprzyjają prawidłowemu funkcjonowaniu.

Sygnały ostrzegawcze:

Hazard:

– zmiany w dotychczasowym zachowaniu i wykonywanych czynnościach;

– odsunięcie się od rodziny i znajomych, którzy nie są amatorami gier hazardowych;

– rezygnacja z dotychczasowych zainteresowań;

– wydłużanie czasu poświęcanego na gry hazardowe;

– zaniedbywanie własnego wyglądu,

– coraz częstsze wchodzenie w konflikty z bliskimi, którzy coraz rzadziej mogą otrzymać jakiekolwiek zainteresowanie lub pomoc od osoby grającej;

– napięcie, nerwowość, niecierpliwość, pobudzenie, apatia, przygnębienie;

– stałe zainteresowanie zakładami, sportem itp., duża wiedza na ten temat.

Zespół niekontrolowanego obżarstwa:

– jedzenie aż do nieprzyjemnego uczucia przepełnienia;

– zjadanie dużych ilości pokarmu bez odczuwania głodu;

– małe ilości pokarmów spożywane w obecności innych

– jedzenie w samotności z powodu zawstydzenia ilością zjadanych pokarmów;

– wybór zwykle bardziej kalorycznych produktów;

– jedzenie w nocy;

– szybki, nieregularny sposób jedzenia;

– naprzemienne stosowanie diet i objadanie się

– uczucie obrzydzenia do siebie, poczucie winy po napadzie objedzenia się.

Ortoreksja – uzależnienie od zdrowej diety:

– nagłe zainteresowanie zdrową żywnością, hodowaniem ziół i zdrowych roślin;

– obsesyjno-kompulsywne spożywanie zdrowego jedzenia;

– czytanie poradników o zdrowej żywności

– analizy tabel dotyczących wartości składników pokarmowych;

– kupowanie ekologicznej żywności;

– rozdrażnienie, zaniepokojenie, przygnębienie w sytuacji konieczności zjedzenia czegoś nieprzygotowanego samodzielnie (obawa o zatruwanie swojego organizmu);

– temat zdrowego odżywiania dominujący w rozmowach;

– namawianie bliskich do zmiany stylu odżywiania;

– rygorystyczne podporządkowanie stylu życia do sposobu żywienia;

– kontynuacja diety pomimo szkód zdrowotnych.

Zakupoholizm:

– kupowanie wielu rzeczy w okresie sezonowych promocji

– kupowanie niepotrzebnych rzeczy

– trudności w uzasadnieniu potrzeby zakupów (reakcja złością lub nadmiernym tłumaczeniem się);

– precyzyjna wiedza o miejscach i czasie wyprzedaży;

– rozdrażnienie w sytuacji niemożności dokonania zakupu.

Fonoholizm:

– stałe posiadanie telefonu przy sobie;

– używanie telefonu jest główną czynnością wykonywaną w ciągu dnia (oczekiwanie na ważną wiadomość, załatwianie pilnych spraw, konieczność porozumiewania się z kimś, granie w gry, surfowanie po stronach internetowych itd.);

– napady złości, agresja w sytuacji konieczności odłożenia telefonu;

– znajomość najnowszych modeli telefonów, ich funkcji itd.;

– objawy somatyczne przy konieczności odłożenia telefonu (bóle głowy, trudności z koncentracją, pobudzenie ruchowe, nerwowość, kłopoty ze snem);

– pilnowanie by telefon był cały czas włączony i naładowany ( uczucie lęku, paniki kiedy telefon się rozładuje);

– uczucie przymusu ciągłego otrzymywania i wysyłania wiadomości tekstowych (nastrój zależny od ilości otrzymanych wiadomości SMS)

Tanoreksja (opalanie się):

– ciemna opalenizna utrzymująca się niezależnie od pory roku;

– coraz częstsze wizyty w solarium (początkowo raz w tygodniu);

– zwiększający się z czasem czas opalania.

Bigoreksja (umięśnione ciało):

– zaangażowanie w intensywne ćwiczenia;

– stałe ważenie się, mierzenie obwodu mięśni;

– rozmowy na temat znaczenia kulturystyki dla zdrowia;

– dyskusje na temat odżywiania się, treningów, sterydów;

– szybki przyrost masy mięśniowej;

– unikanie spotkań towarzyskich w celem realizacji planu częstych treningów.

Seksoholizm:

–  poświęcanie dużej ilości czasu na fantazje lub zachowania seksualne, zaniedbując inne ważne cele, aktywności i zobowiązania,

– powtarzające się zaangażowanie w zachowania seksualne lub fantazje w odpowiedzi na stany emocjonalne takie jak: lęk, przygnębienie, znudzenie, poirytowanie:

– powtarzające się zaangażowanie w zachowania lub fantazje seksualne w odpowiedzi na stresujące wydarzenia życiowe;

– nieskuteczne próby kontroli lub znacznej redukcji zachowań, lub fantazji seksualnych

– powtarzające się zaangażowanie w zachowania seksualne, przy bagatelizowaniu ryzyka doznania lub zadania innym krzywdy fizycznej lub emocjonalnej.

Pracoholizm:

– ilościowy i jakościowy wzrost zaangażowania w pracę;

– koncentracja życia wokół pracy:

– trudności w ocenie ile czasu poświęcono na pracę i ile zadań wykonano;

 brak pracy powoduje napięcie i lęk;

– obsesyjne myślenie o pracy;

– silna, natrętna potrzeba powrotu do pracy;

– występowanie problemów zdrowotnych i w innych obszarach życia wynikających z zaabsorbowania pracą.  

Uzależnienie od internetu:

Pięć podtypów uzależnienia od internetu wg. K.Young:

1. Erotomania internetowa.

2.Socjomania internetowa – uzależnienie od portali społecznościowych.

3.Uzależnienie od sieci-kompulsje sieciowe (licytacje, aukcje, e-hazard).

4. Przeciążenie informacyjne\przeładowanie informacjami (kiedy nie wystarcza jedno źródło informacji lub jedna baza danych itp.).

5. Uzależnienie od komputera (gry online).

Bokisz Edyta

Bibliografia:

  1. www.youtube.com/watch?v=UniZFIFpnd8&ab_channel=FundacjaHilgiera;
  2. https://www.uzaleznieniabehawioralne.pl/;
  3. M. Rowicka, „Uzależnienia behawioralne” KBPN, Warszawa 2015;
  4. M .Kik „Uzależnienia behawioralne” , FUNDACJA TENEO.
Zadzwoń terazZadzwoń teraz